راه اندازی سرور در شرکت + سرور های سازمانی

سرور مرکز نگهداری فایل ها، ایمیل ها، نرم افزار حسابداری و پایگاه داده در هر سازمان است. وقتی تعداد کارمندان بیشتر می شود و فایل ها بین لپ تاپ ها، فلش ها و پیام رسان ها پخش می شود، شرکت به یک نقطه مرکزی برای ذخیره سازی، کنترل دسترسی و پشتیبان گیری نیاز پیدا می کند. راه اندازی سرور در شرکت همین نقطه مرکزی را می سازد و کار تیم را از پراکندگی بیرون می آورد.

تیم فنی راش بنیان برای راه اندازی سرور معمولا از یک چک لیست مرحله ای استفاده می کند که از برآورد نیاز شروع می شود و به تست و مستندسازی می رسد. در این مقاله همان مسیر را با جزئیات می خوانید: انتخاب سخت افزار، آماده سازی اتاق سرور، نصب سیستم عامل، تنظیم شبکه، امنیت و بک آپ.

پیش از خرید سرور چه چیزهایی را باید بسنجید؟

بیشتر مشکل های بعدی سرور از همین مرحله شروع می شود. سروری که کوچک خریداری شود پس از یک سال کند می شود و سروری که بزرگ تر از نیاز باشد بودجه را بی دلیل مصرف می کند. پیش از سفارش سخت افزار به این پرسش ها پاسخ بدهید:

• تعداد کاربران همزمان و رشد پیش بینی شده در سه تا پنج سال آینده
• نوع سرویس ها: فایل سرور، ایمیل، اکتیو دایرکتوری، پایگاه داده، نرم افزار حسابداری، CRM یا وب سایت
• حجم داده فعلی و نرخ رشد سالانه آن

• تحمل خرابی: اگر سرور دو ساعت از دسترس خارج شود شرکت چه خسارتی می بیند؟
• بودجه سخت افزار، مجوز نرم افزار، پشتیبانی و نگهداری
• فضای فیزیکی، برق، سرمایش و دسترسی به اینترنت پایدار

انواع سرور در شرکت ها

هر سازمان بسته به کارش یک یا چند نقش سرور را اجرا می کند. این نقش ها می توانند روی یک سرور فیزیکی یا چند ماشین مجازی تقسیم شوند.

نوع سرور	کاربرد	مناسب برای
فایل سرور و NAS	اشتراک گذاری فایل و کنترل سطح دسترسی	شرکت های کوچک و متوسط
دامین کنترلر (Active Directory)	احراز هویت کاربران، DNS و DHCP	سازمان های بالای ده کاربر
سرور ایمیل	ایمیل سازمانی روی دامنه شرکت	شرکت هایی که ایمیل را درون سازمانی نگه می دارند
سرور پایگاه داده	SQL Server، PostgreSQL، MySQL	نرم افزارهای حسابداری و ERP
سرور وب و اپلیکیشن	میزبانی سایت و نرم افزارهای تحت وب	شرکت های دارای سامانه داخلی
سرور مجازی ساز	اجرای چند سرور مجازی روی یک سخت افزار	سازمان هایی که می خواهند هزینه سخت افزار را کم کنند

از نظر شکل ظاهری، سرورها در سه دسته قرار می گیرند: تاور (شبیه کیس رایانه و مناسب دفاتر کوچک)، رک مونت (در ارتفاع های 1U و 2U روی رک نصب می شود) و بلید (برای دیتاسنترها). شرکت های متوسط بیشتر از سرور رک 1U یا 2U استفاده می کنند، چون فضای کمتری می گیرد و گسترش آن ساده است.

راه اندازی سرور شخصی و سرور شبکه چه تفاوتی دارند؟

عبارت «راه اندازی سرور شخصی» در گوگل زیاد جست و جو می شود. سرور شخصی معمولا روی یک رایانه معمولی یا مینی پی سی ساخته می شود و برای آزمایش، یادگیری، نگهداری فایل های خانگی یا یک پروژه کوچک کاربرد دارد. این سیستم ها حافظه ECC ندارند، منبع تغذیه دوم ندارند و ابزار مدیریت از راه دور هم در آنها وجود ندارد. اگر خراب شوند، خسارت محدود است.

راه اندازی سرور شبکه در شرکت شرایط دیگری دارد. چند ده کاربر همزمان به آن وصل می شوند و توقف آن کار همه را می خواباند. به همین دلیل سرور شبکه از سخت افزار مخصوص سرور (مانند HPE ProLiant، Dell PowerEdge یا Lenovo ThinkSystem)، دیسک های RAID، دو منبع تغذیه، حافظه ECC، کارت شبکه دوگانه و ماژول مدیریت از راه دور مانند iLO یا iDRAC استفاده می کند. گارانتی و پشتیبانی سازنده هم بخشی از انتخاب است.

انتخاب سخت افزار سرور

پردازنده و حافظه

برای سرورهای شرکتی پردازنده های Intel Xeon یا AMD EPYC رایج هستند. تعداد هسته را بر اساس تعداد ماشین های مجازی و سرویس ها انتخاب کنید، نه بر اساس تعداد کارمندان. برای یک فایل سرور و دامین کنترلر معمولا 32 تا 64 گیگابایت رم ECC شروع خوبی است. اگر پایگاه داده یا مجازی سازی در برنامه دارید، ظرفیت حافظه را بالاتر ببرید و اسلات خالی برای افزایش آن در آینده بگذارید.

دیسک و RAID

دیسک های SSD برای پایگاه داده و ماشین های مجازی سرعت بالاتری می دهند و دیسک های HDD برای آرشیو و فایل های حجیم مقرون به صرفه ترند. کنترلر RAID خرابی یک یا چند دیسک را تحمل می کند:

• RAID 1: آینه سازی دو دیسک، مناسب برای سیستم عامل
• RAID 5: تحمل خرابی یک دیسک با بهره وری خوب از فضا
• RAID 6: تحمل خرابی دو دیسک، مناسب برای حجم های بزرگ
• RAID 10: ترکیب سرعت و ایمنی، مناسب برای پایگاه داده

توجه کنید که RAID جای بک آپ را نمی گیرد. اگر فایلی به اشتباه پاک شود یا باج افزار آن را رمزگذاری کند، RAID همان وضعیت را روی همه دیسک ها تکرار می کند.

منبع تغذیه و کارت شبکه

دو منبع تغذیه افزونه (Redundant PSU) اجازه می دهد با خرابی یکی از آنها سرور روشن بماند. کارت شبکه دوگانه هم برای اتصال به دو سوییچ و تجمیع پهنای باند مفید است. اگر قرار است ماشین های مجازی یا ذخیره سازی شبکه ای روی سرور اجرا شود، پورت 10 گیگابیت را در نظر بگیرید.

آماده سازی اتاق سرور و زیرساخت

بهترین سخت افزار در محیط نامناسب زود خراب می شود. این موارد را پیش از نصب بررسی کنید:

• رک استاندارد با تهویه مناسب و قفل دار، همراه با مدیریت کابل ها
• دمای اتاق بین 18 تا 27 درجه سانتی گراد و رطوبت کنترل شده
• UPS آنلاین با ظرفیت متناسب برای خاموش شدن اصولی سرور هنگام قطع برق
• سیم کشی ارت و پریز مخصوص تجهیزات شبکه
• کنترل دسترسی فیزیکی تا فقط افراد مجاز به سرور دست بزنند
• تجهیزات اطفای حریق مناسب تجهیزات الکترونیکی

صفر تا صد راه اندازی سرور مرحله به مرحله

مرحله 1: بررسی سخت افزار و به روز رسانی فریمور

پس از بازکردن بسته، قطعات را با سفارش مقایسه کنید و سرور را موقتا روشن کنید تا سلامت رم، دیسک ها و فن ها تایید شود. فریمور BIOS، کنترلر RAID و ماژول مدیریت از راه دور را به آخرین نسخه پایدار برسانید.

مرحله 2: نصب فیزیکی و اتصال کابل ها

سرور را با ریل مخصوص داخل رک نصب کنید، کابل برق را به دو مسیر UPS یا PDU جدا وصل کنید و کابل های شبکه را با برچسب مشخص به سوییچ برسانید. برچسب گذاری در زمان عیب یابی ساعت ها وقت صرفه جویی می کند.

مرحله 3: تنظیم BIOS، RAID و مدیریت از راه دور

در تنظیمات UEFI حالت بوت و مجازی سازی را فعال کنید، آرایه RAID را بسازید و آدرس IP ماژول iLO یا iDRAC را روی شبکه مدیریتی تنظیم کنید. با این کار بدون حضور فیزیکی هم به کنسول سرور دسترسی دارید.

مرحله 4: نصب سیستم عامل

سیستم عامل را از رسانه رسمی نصب کنید و درایورهای تایید شده سازنده را اضافه کنید. حساب مدیر پیش فرض را تغییر نام بدهید و رمز عبور قوی تعریف کنید.

مرحله 5: تنظیم شبکه

برای سرور آدرس IP ثابت تعیین کنید و نام میزبان استاندارد انتخاب کنید. اگر دامین کنترلر راه اندازی می کنید، سرویس های DNS و DHCP را با طراحی درست محدوده آدرس ها پیکربندی کنید. در شبکه های بزرگ تر، جدا کردن بخش ها با VLAN امنیت و پایداری را بالا می برد.

مرحله 6: ساخت اکتیو دایرکتوری و دسترسی ها

کاربران را در گروه های سازمانی قرار دهید و سطح دسترسی پوشه ها را بر اساس اصل «حداقل دسترسی لازم» تعیین کنید. سیاست های گروهی (Group Policy) برای رمز عبور، قفل صفحه و محدودیت نصب نرم افزار در همین مرحله اعمال می شود.

مرحله 7: نصب سرویس ها و به روز رسانی امنیتی

سرویس های مورد نیاز مانند فایل سرور، پایگاه داده یا وب سرور را نصب کنید و بسته های امنیتی سیستم عامل را اعمال کنید. سرویس هایی که استفاده نمی شوند را غیرفعال کنید.

مرحله 8: تنظیم بک آپ

برنامه پشتیبان گیری خودکار با زمان بندی مشخص بسازید و حتما یک بار بازیابی آزمایشی انجام بدهید. بک آپی که بازیابی آن تست نشده باشد، قابل اتکا نیست.

مرحله 9: مانیتورینگ و تست نهایی

ابزارهایی مانند Zabbix، PRTG یا Nagios وضعیت پردازنده، حافظه، فضای دیسک و دسترس پذیری سرویس ها را پایش می کنند و هنگام مشکل هشدار می فرستند. سپس دسترسی کاربران، سرعت شبکه، خاموش شدن اصولی با UPS و بازیابی از بک آپ را تست کنید.

مرحله 10: مستندسازی

آدرس ها، رمزها (در گاوصندوق رمز)، نقشه شبکه، تنظیمات RAID و زمان بندی بک آپ را بنویسید. وقتی مدیر شبکه عوض شود یا سرور مشکل پیدا کند، همین مستندات مسیر را روشن می کند.

ویندوز سرور یا لینوکس؟

اگر شرکت از اکتیو دایرکتوری، اکسچنج، SQL Server یا نرم افزارهای ویندوزی استفاده می کند، ویندوز سرور انتخاب طبیعی است. لینوکس (مانند Ubuntu Server، Rocky Linux یا Debian) برای وب سرور، پایگاه داده های متن باز، کانتینر و سرویس هایی که هزینه مجوز را کم می کنند مناسب تر است. بسیاری از سازمان ها هر دو را کنار هم به کار می برند.

سرور فیزیکی، مجازی یا ابری؟

مجازی سازی با VMware ESXi، Microsoft Hyper-V یا Proxmox اجازه می دهد چند سرور مجازی روی یک سخت افزار اجرا شود. جابه جایی ماشین ها، گرفتن اسنپ شات و بازیابی بعد از خرابی راحت تر می شود. سرور ابری هم برای شرکت هایی که نمی خواهند سخت افزار نگه داری کنند یا به دسترسی از چند شعبه نیاز دارند گزینه خوبی است. اگر داده ها حساس هستند یا اینترنت پایدار در دسترس نیست، سرور محلی (On-Premise) انتخاب مطمئن تری است.

امنیت سرور شرکتی

• فایروال سخت افزاری یا نرم افزاری را فعال کنید و فقط پورت های لازم را باز بگذارید.
• سرویس RDP را مستقیم روی اینترنت باز نگذارید و دسترسی از بیرون را با VPN انجام بدهید.
• احراز هویت دو مرحله ای را برای حساب های مدیریتی فعال کنید.
• آنتی ویروس سازمانی یا EDR نصب کنید و لاگ ها را در Syslog یا SIEM جمع آوری کنید.
• به روز رسانی ها را در بازه منظم و ابتدا روی محیط آزمایشی اعمال کنید.
• حساب هر کاربر را جدا بسازید و حساب مشترک نداشته باشید.

اشتباه های رایج در راه اندازی سرور

• خرید سخت افزار بدون برآورد رشد آینده
• استفاده از رایانه معمولی به جای سرور برای سرویس های اصلی شرکت
• تکیه بر RAID به جای بک آپ
• نداشتن UPS یا استفاده از UPS با ظرفیت ناکافی
• باز گذاشتن پورت های مدیریتی روی اینترنت
• مستند نکردن تنظیمات و نداشتن برنامه جایگزین هنگام خرابی

انجام پروژه با تیم داخلی یا برون سپاری

اگر شرکت کارشناس شبکه با تجربه دارد، تیم داخلی هم می تواند پروژه را اجرا کند. در غیر این صورت سپردن کار به شرکت های ارائه دهنده خدمات شبکه و سرور ریسک خطا را کم می کند و پشتیبانی بعد از اجرا هم دارد. هنگام انتخاب شرکت، سابقه پروژه ها، نمونه مستندات تحویلی و شرایط پشتیبانی را بپرسید.

جمع بندی

راه ‌اندازی سرور در شرکت یک پروژه مرحله‌ ای و حساس است که با تکیه بر تجربه تیم‌های فنی مانند راش بنیان به ساده‌ترین و اصولی‌ترین شکل ممکن اجرا می‌شود. این فرآیند از سنجش دقیق نیازهای سازمان آغاز شده و با انتخاب سخت‌افزار و سیستم‌عامل متناسب، آماده‌سازی اتاق سرور با استاندارد بالا (برق اضطراری و سرمایش مناسب)، تنظیم دقیق شبکه و دسترسی‌ها ادامه می‌یابد. فراموش نکنید که فعال‌سازی سیستم‌های بک‌آپ و مانیتورینگ از روز اول، تضمین‌کننده پایداری سیستم در بلندمدت است. با رعایت این ترتیب و استانداردها، زیرساخت سرور شرکت شما سال‌ها پایدار کار کرده و به‌خوبی پاسخگوی توسعه و رشد کسب‌وکارتان خواهد بود.

سوالات متداول

راه اندازی سرور در شرکت چقدر زمان می برد؟

نصب فیزیکی و راه اندازی یک سرور ساده معمولا از چند ساعت تا یک روز زمان می برد. پروژه هایی که اکتیو دایرکتوری، مجازی سازی، بک آپ و انتقال داده قدیمی دارند، ممکن است چند روز طول بکشند.

آیا می توان با رایانه معمولی سرور راه اندازی کرد؟

برای آزمایش و پروژه کوچک شخصی بله. برای سرویس های شرکتی بهتر است از سخت افزار سرور استفاده شود، چون حافظه ECC، منبع تغذیه افزونه و گارانتی پایداری بیشتری می دهد.

هزینه راه اندازی سرور به چه عواملی بستگی دارد؟

برند و مدل سرور، تعداد پردازنده، ظرفیت رم و دیسک، مجوز سیستم عامل و نرم افزارها، تجهیزات جانبی مثل UPS و رک و دستمزد نصب بر هزینه نهایی اثر می گذارند. قیمت ها نوسان دارند و بهتر است پیش از خرید از چند تامین کننده استعلام بگیرید.

سرور را هر چند وقت یک بار باید به روز رسانی کرد؟

بسته های امنیتی ماهانه بررسی و اعمال شوند و فریمور سخت افزار حداقل هر شش ماه یک بار کنترل شود.